Екі жолаушының алдынан бір адам шығады. Ол:
– Менің түйем жоқ. Сендер оны көрдіңдер ме? – дейді.
Бірінші жолаушы:
– Түйенің оң көзі көрмей ме? – деп сұрайды.
– Иә, – деді адам.
Екінші жолаушы:
– Түйенің сол жақ артқы аяғы дұрыс жүрмей ме? – деп сұрайды.
– Иә, дұрыс жүрмейді, – дейді адам.
Бірінші жолаушы:
– Түйенің құйрығы қысқа ма? – деп сұрайды.
– Иә, құйрығы қысқа, – дейді адам.
– Сендер түйені қайдан көрдіңдер? – деп сұрайды адам.
– Біз түйені көрген жоқпыз, – дейді жолаушылар.
– Көрмесеңдер, түйенің белгілерін қалай білдіңдер? Сендер менің түйемді ұрладыңдар ма? – дейді адам.
– Жоқ, біз түйені ұрламадық. Біз мал бақтық. Біз малды жақсы білеміз, – дейді жолаушылар. Үшеуі биге келеді.
– Сендер түйені көрмедіңдер. Бірақ түйе туралы көп нәрсе білесіңдер. Қалай білдіңдер? – деп сұрайды би.
Жолаушылар:
– Біз түйені көрмедік. Бірақ оның ізін көрдік.
– Түйенің оң көзі туралы қалай білдіңдер? – деп сұрайды би.
– Түйе жолдың сол жағындағы шөпті жеді. Оң жағындағы шөпті жеген жоқ. Сондықтан оның оң көзі көрмейді деп ойладық.
– Ал аяғы туралы қалай білдіңдер?
– Түйе шөп жеген кезде сол жақ артқы аяғын көтеріп тұрды. Сондықтан оның аяғы дұрыс жүрмейді деп білдік.
– Ал оның қысқа құйрығы туралы қалай білдіңдер?
– Түйенің құйрығы қысқа, себебі оның құмалағы алыс жерге түсті. Құйрығы ұзын түйе құмалағын алысқа тастамайды.
Дереккөз
А.Байтұрсынұлы. Алты томдық шығармалар жинағы. ІІ том.