Үй іші

Қартқожаның әкесі Жұман кедей отбасынан шыққан момын кісі. Ол тұрмыстық қиындықтарға қарамастан әрдайым сабырлы мінезімен ешкімге зиян келтірген емес. Жұман – ешкімнен ештеңе сұрамайтын, ешкімге жағымпазданбайтын кісі. Ол үнемі бес уақыт намазын оқып, Құдайға шүкір етіп, жоққа сабыр етеді. Артық білімі болмағанымен, Жұманды ақымақ дей алмайсың. Қиналған кезінде «Құдай жеткізер» деп үмітін үзбейді. Жұманның бар мал-мүлкі – төрт-бес қара малы. Жылдың қай мезгілі болса да, малын өзі бағады. Ол біреудің дүниесін пайдаланып кетуді мүлде ойламайды. Ауыл-аймағы екіге бөлініп, өзара тартысқан кезде де, байлардың бірінен ат мініп немесе ақша алып, солардың жағына шықпады. Жұманның үш ұлы, бір қызы бар. Тұңғышын үйлендіреді. Қызын да аман-есен тұрмысқа береді. Қартқожасы болса, сабаққа барады. Ал кенже баласы әлі бесікте жатады. Қартқожаның шешесі де момын, сабырлы, байсалды кісі. Ол күнделікті тіршілігін жасап, балаларының жыртығын тігіп, жағдайын жасап жүреді. Балаларына «қарағым», «шырағым» деп жылы сөйлеп, бар дәмін өзгелермен бөлісуге дайын тұрады. Жұманның үйіндегі ең басты ерекшелік – өзара татулық. Кейбір үйлерде дүниеге таласып, ұрыс-керіс болып жатады. Ал Жұмандікінде мұндай болмайды. Рас, кейде Жұман әйелімен қатты ұрысып қалады. Дегенмен ол өмірінде әйеліне қол көтерген адам емес. Жұманның отбасы тұрмыс деңгейі төмен болса да, өзара татулығымен, бір-біріне деген мейірімімен ерекшеленеді.

Жүсіпбек Аймауытов. «Қартқожа» (үзінді). Қазақ әдебиеті хрестоматиясы, 3-кітап.