Аудио плеер
0:00
--:--
Қазақша мәтін
Интернет адамның күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналды. Біз әлеуметтік желіде сурет жариялаймыз, онлайн дүкеннен тауар сатып аламыз, карта арқылы жүрген жерімізді анықтаймыз және түрлі мобильді қосымшаларды пайдаланамыз. Осы әрекеттердің әрқайсысы белгілі бір көлемде цифрлық дерек қалдырады.
Көп жағдайда адам өзінің қандай мәлімет беріп отырғанына назар аудармайды. Мысалы, мобильді қосымша камераға, микрофонға немесе орналасқан жер туралы ақпаратқа рұқсат сұрауы мүмкін. Қолданушы оның не үшін қажет екенін толық оқымай-ақ келісім береді. Алайда жеке мәліметке рұқсат бермес бұрын оның қандай мақсатта пайдаланылатынын білген жөн.
Жеке мәліметтер компанияларға қызметті ыңғайлы ету үшін қажет болуы мүмкін. Мысалы, карта адамның орналасқан жерін білмесе, оған дұрыс бағыт көрсете алмайды. Интернет дүкені бұрынғы сатып алулар туралы мәліметті пайдаланып, қолданушыға қызықты болуы мүмкін өнімдерді ұсынады. Демек, кейбір деректерді пайдалану қызмет сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Дегенмен, ыңғайлылық пен жеке кеңістіктің арасында тепе-теңдік қажет. Адам туралы шамадан тыс көп ақпарат жиналған жағдайда оның қалай және қандай мақсатта пайдаланылатыны маңызды мәселеге айналады. Егер қолданушы өзінің жеке деректерін бақыламаса, қажет емес ақпараттың да басқа тараптарға берілуі мүмкін.
Цифрлық кеңістікте жеке мәліметті қорғау әр қолданушының күнделікті дағдысына айналуы керек. Біріншіден, әр сервиске бірдей құпиясөз қолданбаған дұрыс. Екіншіден, күмәнді сілтемелерді ашпай, қосымшалардың қандай рұқсат сұрайтынын тексеру қажет. Сонымен қатар пайдаланылмайтын аккаунттарды өшіріп, маңызды аккаунттарды қосымша қорғауға болады.
Цифрлық қауіпсіздік тек техникалық құралдарға байланысты емес. Қолданушы қауіпсіздік талаптарын білгенімен, оларды күнделікті сақтамаса, жеке мәліметтерін қорғау қиын болады. Сондықтан жаңа қосымшаны пайдаланғанда оның баптауларын тексеріп, қажет емес рұқсаттарды өшіріп отырған жөн.
Әрине, интернетті пайдалану кезінде барлық жеке мәліметті толық жасырын ұстау мүмкін емес. Кейбір қызметтер дұрыс жұмыс істеуі үшін белгілі бір ақпарат қажет. Соған қарамастан, қолданушы қандай мәліметті бөлісетінін саналы түрде таңдай алады.
Цифрлық сауаттылық енді компьютерді немесе смартфонды қолдана білумен ғана өлшенбейді. Демек, қазіргі адам өзінің цифрлық ізін түсініп, қандай мәліметті кіммен бөлісетінін саналы түрде шеше білуі қажет. Технологиялар үнемі өзгеріп отырғандықтан, цифрлық қауіпсіздік туралы білімді де жаңартып отыру маңызды.
Сурет: https://el.kz/