Англияның көшелері

Англияға алғаш келгенде мені таңғалдырған тағы бір нәрсе -- көшелердің ені. Біздің даладай кең даңғылдарға үйренген көзіме бұл жердегі жолдар тіпті оғаш көрінді. Кейбір тұста екі адам иық тіресіп әрең өтеді, ал көліктер бүйір айналарын жинап алмаса, бір-бірімен «сүйісіп» қала жаздайды. Алғашқы аптада таксиге отырып, тар көшемен келе жатып, терезеден қолыңды созсам, қарсы үйдің қабырғасын сипап жіберетіндей сезімде болдым. Жүргізуші болса, ештеңе болмағандай, әлгі тар жолмен зулап келеді. Мен ішімнен "осы жерде қалай апат болмайды" деп таңғалдым. Кейін түсіндім: бұл көшелердің көбісі бес жүз, тіпті мың жыл бұрын салынған. Ол кезде ат арбадан үлкен көлік болмаған, адамдар жаяу жүрген, сәйкесінше кеңдіктің қажеті де шамалы еді. Қазіргі заманауи Лондон сол ортағасырлық жоспардың үстіне қондырылған, сондықтан ешкім тарихи ғимараттарды бұзып, көшені кеңейте алмайды. Заңмен қорғалған мұра, қол тигізуге болмайды. Тағы бір қызығы, осы тарлыққа қарамастан, қозғалыс өте ұйымшыл. Ешкім сигнал беріп, асығыстық танытпайды. Кімнің кезекпен өтетінін бір қарағаннан түсініп, сыпайы түрде жол береді. Біздегідей "сыя ма, сыяма" деп жанталасатын жағдай жоқ. Осы тар көшелер ағылшындардың өзара келісімге келу мәдениетін ғасырлар бойы шыңдағандай әсер қалдырды. Сөйтіп, алғашында маған ыңғайсыздық тудырған бұл тар көшелер кейін ерекше сүйікті бола бастады. Әр бұрылыста тас төселген жол, шырмауық оралған кірпіш қабырға, кішкентай ғана пабтың маңдайшасы кездеседі. Кең даңғылдарда мұндай жайлылық, мұндай тарихтың демі сезілмейді.