Аудио плеер
0:00
--:--
Қазақша мәтін
Қазақстанға алғаш келген шетелдік адамды көптеген нәрсе таңғалдыруы мүмкін. Қазақстан – аумағы үлкен, табиғаты әртүрлі және мәдениеті ерекше ел. Мұнда заманауи қалалар мен кең дала, биік таулар мен шөлді аймақтар қатар кездеседі.
Шетелдік адамның бірінші байқайтын нәрселерінің бірі – Қазақстанның кеңдігі. Ұшақпен бір қаладан екінші қалаға ұшқанда немесе пойызбен саяхаттағанда, терезеден ұзақ уақыт бойы дала көрінеді. Кейбір адамдар үшін мұндай кеңістік ерекше әсер қалдырады. Себебі көптеген елдерде мұндай үлкен әрі ашық даланы көру қиын.
Екінші қызықты нәрсе – адамдардың қонақжайлығы. Қазақ мәдениетінде қонақты құрметтеу маңызды дәстүр болып саналады. Үйге қонақ келгенде оған шай, бауырсақ, түрлі тағамдар ұсынылады. Қонаққа жақсы орын беріп, жағдайын сұрау – үлкенге де, кішіге де таныс әдет.
Шетелдік адамды қазақтың туыстық атаулары да таңғалдыруы мүмкін. Қазақ тілінде туыстардың әрқайсысына арналған көптеген сөз бар: аға, іні, әпке, сіңлі, қарындас, нағашы, жиен және тағы басқа. Кейде қазақтар жақын емес адамдарға да «аға», «әпке» деп сөйлейді. Бұл сөздер тек туыстық қатынасты емес, құрметті де білдіреді.
Тағы бір ерекшелік – тамақтану мәдениеті. Шетелдік адам қазақтың дастарқанынан ет тағамдарын, бауырсақты, қымызды немесе қазыны көруі мүмкін. Бесбармақ сияқты ұлттық тағамдар қазақ мәдениетінің маңызды бөлігі болып саналады. Әсіресе қонаққа арнайы тағам дайындау дәстүрі ерекше әсер қалдырады.
Қазақстанға келген адам табиғаттың алуан түрлілігін де байқайды. Мысалы, Алматыға келген турист бір күнде қаланың орталығында жүріп, келесі күні тауға бара алады. Қазақстанда таулар, көлдер, ормандар, шөлдер және кең далалар бар. Сондықтан елдің әр өңірінің табиғаты бір-біріне ұқсамайды.
Ал үлкен қалаларда шетелдік адам Қазақстанның заманауи өмірін көреді. Алматы мен Астанада заманауи ғимараттар, сауда орталықтары, кофеханалар, метро, автобустар және түрлі мәдени орындар бар. Сонымен бірге қала ішінде ұлттық мәдениеттің элементтерін де кездестіруге болады.
Қазақстанға алғаш келген шетелдік үшін ең қызықты нәрселердің бірі – қазақ және орыс тілдерінің қатар қолданылуы. Көптеген адамдар күнделікті өмірде екі тілді де пайдаланады. Ал соңғы жылдары қазақ тілін үйренуге және қолдануға қызығушылық артып келеді.
Әрине, шетелдік адам Қазақстанда кейбір мәдени айырмашылықтарды да байқайды. Мысалы, адамдардың қонаққа жиі тамақ ұсынуы, үлкен кісілерге ерекше құрмет көрсетуі немесе туыстармен тығыз араласуы басқа елдердегі адамдарға өзгеше көрінуі мүмкін.
Қазақстанға алғаш келген адам бір нәрсені тез түсінеді: бұл елді тек суреттен немесе интернеттен тану жеткіліксіз. Қазақстанды түсіну үшін оның адамдарымен сөйлесіп, ұлттық тағамдарын көріп, табиғатын аралап, күнделікті өмірін бақылау керек. Сонда Қазақстанның кең дала ғана емес, өзіндік тарихы, мәдениеті және өмір салты бар ерекше ел екенін түсінуге болады.
Авторы: Гүлжиһан Көбденова