Audio player
0:00
--:--
Kazakh Text
Әр қоғамдағы адамдардың әрекеті заманына байланысты. Бірінші заман «жолбарыс заманы» деп аталады. Жолбарыс – үлкен әрі күшті жыртқыш аң. Ол қалың қамыстың арасында жүріп, түйе, жылқы, сиыр сияқты ірі жануарларды аулайды. Адам жолбарыстан қашпай, тыныш тұрса, ол адамды жемей кетуі мүмкін. Бұрынғы уақытта күші бар адамдар басқаларға қарсы күш қолданған, бірақ өтініп келген адамды кейде кешірген.
Екінші заман «қасқыр заманы». Қасқырдың күші жолбарыстан аз болғанымен, ол қойды ұстап жейді және басқа қойларды да жемесе де жаралайды. Жалғыз қасқыр адамды көрсе, ұлып басқа қасқырларды жинайды. Сол заманда әлді адамдар да әлсіздерге қиянат жасап, өз күшін қолданған. Бұл уақытта адамдар бір-біріне көп жамандық жасаған.
Үшінші заман «түлкі заманы» деп аталады. Түлкі басқа ірі аңдардай күшті емес, сондықтан мақсатына ақылмен жетеді. Адамдар түлкіні ұстау үшін қақпан құрып, ішіне тамақ қояды. Бірақ түлкі бірден келіп жемейді: ол айналаны бақылап, қауіпті байқаса, кетіп қалады. Бұл мысал адамдардың білек күшіне емес, айла мен алдауға сүйенген уақытын түсіндіреді.
Төртінші заман «ит заманы». Ит адаммен бірге өмір сүреді, адамға пайда келтіреді, үйін қорғайды және дұшпаннан сақтайды. Алайда иттердің арасында тамақ үшін талас болады; кейде күшті ит әлсізіне тыныштық бермейді. Осы уақытта адамдар бір-бірімен жиі таласып, өз пайдасын жоғары қойып, бірін-бірі сыйлауы азайған.
Осылайша жолбарыс – күштің, қасқыр – қиянаттың, түлкі – айла мен алдаудың, ит – бір жағынан пайданың, екінші жағынан таластың белгісі.