Қарамерген

Бұрынғы уақытта атағы көп жерге жайылған Қарамерген деген мерген болыпты. Оның көрмеген жері, шықпаған тауы аз екен. Бір күні ол: «Мен шықпаған бір тау қалды. Сол тауға барып көрсем, арманым орындалар еді», - деп ойлайды. Үйіндегі адамдармен қоштасып, жолға шығады. Көп күн, көп ай жүріп, қатты шаршап, ақыры тау жаққа жетеді. Бұл тауға бұрын жүгірген аң мен ұшқан құстан басқа жан шықпаған екен. Қарамерген бір жартастың үстінде демалып тұрғанда, төбесінен бүркіт келіп, оны алып кетеді. Бүркіт жоғары көтерілген соң, Қарамергеннің адам екенін біліп, оны тастап жібереді. Қарамерген жерге құлайда. Ол көп күн есін білмей жатады. Есін жиған кезде, айналасының биік құз екенін көреді. Төменге қараса, басы айналатындай биік. Қайтадан үйіне барудың жолын таба алмай, аң аулап, сол жерде өмір сүре бастайды. Бір күні Қарамерген аң атып, етін қазанға салып пісіріп отырғанда, маңдайында жалғыз көзі бар Жалмауыз кемпір келеді. Ол ештеңе айтпай, қазанның шетіне отырады. Қарамерген оған ет береді, ал кемпір етті сүйегімен бірге жұтады. Кемпір түнде тағы келетінін айтып, орнынан тұрып кетеді. Қарамерген кемпірдің өзіне зиян келтіруі мүмкін деп, айла ойлайды. Ол екі бау шыбық әкеледі. Бірінші шыбықтың үстіне өз киімін жауып, адам сияқты етіп қояды. Екінші шыбықтың астына өзі мылтығын дайындап жасырынады. Түн болғанда кемпір алыстан жүгіріп келеді. Ол киім жабылған шыбыққа ұмтылған кезде, Қарамерген оның маңдайындағы жалғыз көзінен атады. Кемпір киім жабылған шыбықты Қарамерген деп ойлап, соған ұмтылады. Қарамерген атқаннан кейін кемпір шегініп, үйіне қарай қашады. Қарамерген оның соңынан қуады. Кемпір бір жартастың түбіндегі қуысқа жетіп, сол жерде құлайды. Қарамерген қуысқа кірсе, ішінде алтын, күміс, жібек және түрлі қымбат заттар бар екен. Қарамерген көтере алған қымбат заттарын алып, үйіне қайтады. Жол ұзақ болғандықтан, үйіне көп айдан кейін ғана жетеді. Осылай Қарамерген өзінің мақсат-мұратына жетеді.