Бөліс

Жер бөлу жұмысының негізгі мақсаты бай мен кедейдің, күшті мен әлсіздің жер мәселесіндегі айырмасын азайту еді. Бұрын жақсы жерлер көбіне байлар мен күшті адамдардың қолында болған. Кедейлерге нашар жерлер қалған. Сондықтан үкімет пен партия жаңа бөліс арқылы жерді дұрыс беріп, адамдарға бірдей мүмкіндік жасауды мақсат етті. Бұл жұмыстың дұрыс орындалуы үшін оның мақсатын үкімет те, ел де түсініп, басталған іске бірге қатысуы қажет еді. Қостанай аймағында да жер бөлу жүріп жатты. Тобылда бұл жұмысты басқаруға мектеп мұғалімдері жіберілген. Бірінші ауылдағы кездесу мектепте өтті. Ауылда жеті жүзден астам адам болғанымен, кездесуге жиырмаға жуық адам келді. Айналадағы сегіз ауылдан да адам өте аз болды. Бұл жағдай жер бөлу туралы хабардың елге толық жетпегенін көрсетті. Ауыл кеңесі адамдарға хабарды қалай жеткізгені де анық болмады. Кездесуге келген адамдардың жіберілген өкілге көңілі толмады. Олар жер мәселесі мен жерді қалай бөлу керектігі туралы сұрақтар қойды. Бірақ кей сұраққа «Білмеймін» деген қысқа жауап берілді. Жер мәселесі ел үшін маңызды еді. Газет пен журналдарда бұл жұмыс туралы бірнеше рет ақпарат жарияланған, қосымша ақпарат та берілген. Мұғалімдер ауылдағы білімді адамдардың бірі болғандықтан, олар жер бөлу тәртібін алдын ала біліп келуі керек еді. Адамдар мұғалімнен жай ғана «Білмеймін» деген жауап емес, нақты ақпарат күтті. Ауылдағы тағы бір қиындық – жақсы жердің бұрын сатылып кетуі. Кейбір адамдар шабындық жерді басқа адамдарға сатып, ақшаны өздері алған. Кедейлерге ақша берілмеген. Кей сатылған жерге бақша егілген. Енді оның бір бөлігі егіндік жер ретінде есептелуі мүмкін еді. Сондықтан қалған жақсы жер азайып, оны қайта бөлу кезінде бұрын жер сатқан адамдар да кедейлермен бірдей жер алуы мүмкін болды. Бұл кедейлердің жағдайын одан әрі қиындататын еді. Ауылда кедейлердің жеке тізімі де дұрыс жасалмаған. Сондықтан кімнің шын кедей екенін, кімнің бұрын жер сатып ақша алғанын анықтау қиын болды. Кедейлер ауылдағы жауапты адамдардың жұмысына көңілі толмады. Олар сатылған жерді неге ешкім тексермегенін, жерді сатуға неге жол берілгенін сұрады. Жоғары орындардан жер сатпау туралы бұйрық болғаны айтылды. Егер ауылдағы басшылар жердің сатылып жатқанын көрсе де ештеңе істемесе, бұл жұмыстың мақсаты орындалмайды. Ауылдағы ұйым жер сату ісін бақылауы керек еді, бірақ кедейлер оның дұрыс жұмыс істемейтінін айтты. Жер сатуға болмайтыны айтылса да, кей жерлер сатылған. Бұл ауылдағы басқарудың әлсіз екенін көрсетті. Жер бөлу енді ғана басталған. Оның нәтижесі кейін белгілі болады. Бірақ осы жағдайдың өзі көп нәрсені көрсетті. Жұмысты дұрыс жасау үшін халыққа ақпарат беру, мұғалімдерді алдын ала дайындау, сатылған жерді тексеру, кедейлердің жағдайын анықтау және олардың мүддесін қорғау қажет. Жерді тек қағаз бойынша емес, адамдардың нақты жағдайын ескеріп бөлу керек. Сонда ғана жерді тең беру мақсатына жетуге болады.