Ұядағы зорлық

Қартқожа өмірінде көп әділетсіздікті көріп өседі. Кейбір құрбы-құрдастары оны кедей болғаны үшін кейде мазақтайды, кейде ұрады. Бір күні Қаржасбай деген байдың баласы оның қарындашын тартып алады. Оны бермей қояды. Қартқожа өз қарындашын бірнеше рет сұрайды, бірақ бай баласы қайтармайды. Бұған ашуланған Қартқожа оның қағазын жыртады. Содан кейін байдың баласы екі-үш құрдасымен қосылып, Қартқожаны ұрады. Қартқожа жылап үйіне келеді. Ол болған жағдайды әкесі Жұманға айтады. Жұман баласының көрген қорлығына ренжіп, Қаржасбайдың үйіне барады. Ол болған жағдайды Қаржасбайға түсіндіреді. Қаржасбай баласына ұрысып, Қартқожаның қарындашын қайтарып береді. Бірақ ол Жұманға да «Балалардың арасына түсесің» деп ұрысады. Байдың балалары Қартқожаның киімін де жыртады, кітабын да лақтырады. Олар Қартқожаға ғана емес, басқа кедейдің балаларына да солай жасайды. Осының бәрі Қартқожаның әділетсіздік туралы көп ойлануына себеп болады. Ол өзі көрген, әкесі көрген әділетсіздіктерді бұрынғыдан да көп ойлай бастайды.

Жүсіпбек Аймауытов. «Қартқожа» (үзінді). Қазақ әдебиеті хрестоматиясы, 3-кітап.