Қара құлып

Біздің үйде сырты әшекейленіп боялған үлкен ала сандық бар еді. Іші неше түрлі кәмпитке толған бұл сандықтың аузы жиі ашылмады. Өйткені оның аузында үлкен кісінің қос жұдырығындай қара құлып тұрды. Апам сандықты анда-санда үйге қонақ келгенде ғана ашып, ішіндегі жақсы кәмпиттерді дастарқанға қойды. Күнде жемейтін кәмпиттерді мен де сол кезде ғана жей алдым. Бір күні үйге апамның бауыры Жақан деген баласымен келді. Жақан менен бір-екі жас үлкен еді. Оның келгеніне мен қатты қуандым. Апам шай дайындап, сандықты ашты да, ішінен тәтті кәмпиттерді алып, дастарқанға салды. Сандыққа мойнын созып қарап отырған Жақан кәмпиттің көп екенін байқап қалды. Сол күні түстен кейін Жақан екеуіміз үйде оңаша қалдық. Ол сандықтан тағы да кәмпит алып жеуді ұсынды. Мен қара құлыпты оның есіне салдым. Бірақ Жақан оған мән бермей, шеге тауып әкелуімді өтінді. Мен құлыпты бұзуға болмайтынын айттым. Алайда ол менің де кәмпит жегім келетінін біліп, қайта-қайта қоймады. Менің де кәмпит жегім келген соң, оған шеге тауып әкеліп бердім. Жақан шегені құлыптың тесігіне салып айналдырды. Мен оның бұл әрекетіне таңғалып қарап тұрдым. Бір кезде ауыр қара құлып ашылып кетті. Біз сандықтағы кәмпиттерді қалтамызға толтырып алып, қаша жөнелдік. Кешке апам бізді қабақ шытып қарсы алды, бірақ ұрыспады. Сандықтың аузы ашық тұрды. Мен шыдай алмай, сандықтың аузын неге жаппайтынын сұрадым. Сонда апам құлыпты ашуды үйреніп алғанымды айтып, ақылым болса кәмпитті сұрап жеуім керектігін асықпай отырып түсіндірді. Оның бұл сөзі мені қатты ұялтты. Осыдан кейін мен рұқсатсыз кәмпит алмайтын болдым. Уақыт өте қара құлып ешкімге керек болмай қалды. Ол бір бұрышта жатты. Мен үшін бұл құлып сандықты қорғаған зат қана емес, рұқсатсыз әрекет жасаудың нәтижесін түсіндірген зат болып қалды.

Сайын Мұратбеков. «Жарты ғасырдың алтын қоры». – Алматы: Баур, 2007.