Audio player
0:00
--:--
Kazakh Text
Адамның тілдік ортасы ең алдымен отбасында қалыптасады. Бала алғашқы сөздерін ата-анасынан естіп, айналасындағы адамдармен қарым-қатынас жасау арқылы тілді меңгереді. Сондықтан ана тілінің ұрпақтан ұрпаққа берілуінде отбасының орны ерекше.
Бұл мәселе бірнеше тіл қатар қолданылатын қоғамда немесе өзге тіл басым ортада тұратын отбасылар үшін маңыздырақ болуы мүмкін. Бала мектепте, көшеде және интернетте бір тілді жиі естісе, уақыт өте сол тілді көбірек қолдана бастайды. Егер ана тілі тек сирек қолданылса, баланың оны түсінгенімен, еркін сөйлей алмауы мүмкін.
Тілді сақтау үшін ата-ананың баламен ана тілінде сөйлесуі маңызды. Алайда күнделікті қарым-қатынас жалғыз өзі жеткіліксіз болуы ықтимал. Бала сол тілде кітап оқып, ән тыңдап, фильм көріп, туыстарымен сөйлескенде тілдің қолданылу аясы кеңейеді.
Мұнда мәжбүрлеуден гөрі қызығушылық қалыптастыру тиімді. Егер бала ана тілін тек сабақпен немесе міндетпен байланыстырса, оған деген көзқарасы жағымсыз болуы мүмкін. Ал тіл отбасылық әңгімелердің, мерекелердің, кітаптардың және сүйікті әндердің тіліне айналса, оның эмоционалдық мағынасы күшейеді.
Сонымен қатар ата-аналардың өз тілдік мінез-құлқы да маңызды. Үлкендер баладан ана тілінде сөйлеуді талап етіп, өздері басқа тілге үнемі ауыса берсе, баланың да сол үлгіні қайталауы табиғи.
Отбасы тілдік ортаны саналы түрде қалыптастыра алады. Бала басқа тілде білім алғанына қарамастан, үйде ана тілін тұрақты естісе және қолданса, оның сөйлеу дағдысы сақталады.
Тілді сақтау тек белгілі бір сөздерді немесе грамматикалық ережелерді меңгеру дегенді білдірмейді. Тіл арқылы бала отбасының тарихын, мәдени ұғымдарды, әзіл мен дәстүрді де қабылдайды. Осы тұрғыдан алғанда, ана тілінің ұрпаққа берілуі – тілдік қана емес, мәдени сабақтастықтың да бір жолы.
Сурет: https://www.instagram.com/konfess_saran/