Қара лента

Серік аэропорттың күту залында отырып, қолындағы қағазды он бесінші рет оқып шықты. Халықаралық Қызыл Крест комитетінің хаты бір беттен ғана тұрады. Оның соңғы жолы Серіктің миына әлі сыймай жүр: «Қажымұқан Аманжолов тірі». Серіктің бүкіл өмірінде Қажымұқан ата қабырғадағы сурет қана болатын. Қара лента ілінген рамадағы жас солдат пилоткасын қисайтып киіп, мұртының астынан жымиып тұратын. Сексен төртінші жылы ауған соғысында қаза тапты деген хабар келген. Мәйітін ешкім көрмеген. Әжесі жыл сайын еске алып, көршілерге тамақ тарататын. Әжесінің жүрегі әлсіз болғандықтан, Серік оған әзірге ештеңе айтқан жоқ. Әкесі вахтада. Сондықтан ұшақты жалғыз күтіп тұр. Қолында гүл бар, бірақ оны не үшін алғанын өзі де білмейді: ата гүлді ұнатар ма екен? Кеше түнде Серік ұйықтай алмай, Қажымұқан атаның бұрын қандай адам болғанын, қазір қандай екенін елестетіп жатты. Бірде ол қатал солдат, бірде жұмсақ қария болып көрінді. Енді екеуінің қайсысы екені бір минуттан кейін белгілі болады. Есік ашылып, жолаушылар шыға бастады. Серік әрқайсысына үңіліп қарады. Ақырында соңғылардың арасынан бір қария көрінді: арық, ұзын бойлы, ақ сақалды, қолында кішкентай ескі сөмке. Қария жан-жағына қарап, абдырап тұр. Серік орнынан тұрды. Қарияның алдына барып тоқтады да, не айтарын білмей қалды. Қария да үнсіз қарап тұр. Бір көзі көрмейтін болу керек, екіншісімен Серікке тесіле қарады. – Сен кімсің? – деді ол ақырын. Қазақшасы бөтен, сөздерін ұзақ іздеп, әрең тауып алатындай. – Серікпін. Мұраттың баласымын. Қария оның бетіне біраз қарап тұрды. Сосын бармағымен өз мұрнын сипады. – Мұрның – менің әкемнің мұрны, – деді ол. – Мен қорыққан едім. Сен мені танымай қаласың ба деп. Серіктің көзіне жас толды. Ол бір рет ауыз ашты да, жұтынып, қайта жапты. Содан кейін өмірінде бірінші рет мына сөзді айтты: – Ата. Қария бір мезгілде күліп те, жылап та жіберді. Таксиде олар көп сөйлеспеді. Қария терезеден Алматының биік үйлеріне қарап отырды. – Бұл қала бұрын былай емес еді, – деді ол. – Біз де соған әлі үйреніп болған жоқпыз, – деді Серік. Үйдің есігінің алдына келгенде, Серік қарияға: «Осы жерде тұра тұрыңыз, мен әжемді дайындап шығайын», – деп сыбырлады. Ішке кіріп, тура қабырғадағы суреттің алдына барды да, қара лентаны ақырын шешіп алды.